De AI Act verplicht ondernemers die AI gebruiken om voldoende kennis in huis te hebben. Dat heet in de wet “AI-geletterdheid”, en vanaf 2025 geldt dat ook voor zelfstandigen en kleine bedrijven. Je hoeft geen AI-expert te worden, maar je moet wel begrijpen wat je doet. In deze blog lees je wat AI-geletterdheid betekent, waarom het verplicht is en hoe je er eenvoudig aan voldoet – zonder tijd of geld te verspillen.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid betekent dat je weet wat AI is, hoe het werkt en wat de risico’s en beperkingen zijn. Je hoeft geen technische achtergrond te hebben, maar je moet wel:
- begrijpen wat jouw AI-tools doen (en wat niet)
- kunnen inschatten wat de mogelijke gevolgen zijn van fouten of vooroordelen in AI
- weten wanneer je moet ingrijpen als AI iets verkeerd doet
- beseffen dat je eindverantwoordelijk blijft, ook als je AI inschakelt
AI-geletterdheid gaat dus niet over kunnen programmeren, maar over bewust gebruik van slimme technologie.
Waarom is het verplicht volgens de AI Act?
De Europese wetgever wil voorkomen dat mensen blind vertrouwen op AI. Zeker als AI beslissingen neemt over andere mensen – zoals bij klantenservice, werving of aanbevelingen – is het belangrijk dat jij als gebruiker begrijpt waar je mee werkt.
Artikel 4 van de AI Act legt vast dat organisaties die AI inzetten, ervoor moeten zorgen dat gebruikers voldoende zijn opgeleid. Dat geldt niet alleen voor grote bedrijven, maar ook voor zelfstandige ondernemers en kleine teams. Gebruik je AI? Dan moet je dus zorgen voor een basisniveau van kennis bij jezelf én je medewerkers.
Voor wie geldt deze verplichting?
In principe geldt de verplichting voor iedereen die binnen jouw bedrijf AI gebruikt in de praktijk. Denk aan:
- jijzelf als zaakvoerder, freelancer of zzp’er
- je administratief medewerker die AI in de boekhouding gebruikt
- je content creator die AI inzet voor teksten of beeld
- je supportmedewerker die klanten te woord staat met hulp van een AI-assistent
Oftewel: als iemand AI gebruikt in de dagelijkse werking van je bedrijf, moet die persoon weten wat hij of zij doet. Op die manier is er ook toezicht door een mens op de output van de artificiële intelligentie.
Bovendien wordt het eenvoudiger om te voldoen aan de transparantieverplichtingen. Als je weet welk deel van de resultaat door AI is geproduceerd kan je er duidelijker en transparanter over communiceren met je klanten en medewerkers.
Wat moet je dan precies doen?
Gelukkig hoef je geen uitgebreide opleiding te volgen of certificaten te halen. De wet geeft geen vaste vorm, zolang je maar kunt aantonen dat je werk maakt van AI-geletterdheid. Praktisch gezien betekent dat:
- je zorgt dat jij (en je team) de basisbegrippen en risico’s van AI begrijpt
- je volgt (of biedt) een eenvoudige training of introductie aan
- je houdt bij wie wat gevolgd heeft, bijvoorbeeld in een document of mailarchief
- je verwerkt AI-bewustzijn in je processen, zoals bij het testen van output of het controleren van AI-beslissingen
Welke tools of cursussen kun je gebruiken?
Er zijn heel wat laagdrempelige mogelijkheden om AI-geletterdheid op te bouwen, zonder dure programma’s of technische uitleg:
- Elements of AI: gratis en begrijpelijke cursus (ook in het Nederlands)
- YouTube of podcasts over verantwoord AI-gebruik
- In-company sessies (zelf geven of laten begeleiden)
- Eenvoudige handleidingen over de AI-tools die je zelf gebruikt
Belangrijk is dat je het afstemt op de realiteit van je bedrijf. Eén goede sessie waarin je uitlegt hoe je AI inzet en waar je op let, kan al voldoende zijn – zolang het aantoonbaar en relevant is.
Hoe bewijs je dat je eraan voldoet?
De wet vraagt geen certificaat, maar je moet wel kunnen aantonen dat je er werk van hebt gemaakt. Dat kan eenvoudig:
- Bewaar de bevestiging van een gevolgde online cursus
- Maak een kort verslagje van een interne training of demo
- Noteer per medewerker (ook al is dat alleen jijzelf) wat er aan AI-geletterdheid is gedaan
- Schrijf in je AI-documentatie dat je aandacht schenkt aan opleiding en bewustwording
Zo toon je aan dat je bewust omgaat met AI – en dat is precies wat de wetgever wil zien.
AI-geletterdheid is vanaf 2025 een wettelijke verplichting, maar wel eentje die je als kleine ondernemer prima kunt invullen. Je hoeft geen techneut te zijn – zolang je maar weet wat je doet, waarom je het doet en wat de risico’s zijn. Door nu al wat tijd te investeren in basiskennis, bescherm je je klanten én je onderneming tegen fouten, klachten of sancties.
